Γράφει ο Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Λάρισας
Δημήτρης Κατσαρός
Ο
νέος νόμος 4242/2014, στο άρθρο 13 περιέχει τις νέες διατάξεις για τις
εμπορικές μισθώσεις, οι οποίες τελικώς διατηρούν τη 12ετή χρονική
προστασία στις παλαιές μισθώσεις, χωρίς όμως να συμβαίνει το ίδιο για
τις νέες.
Οι βασικές αλλαγές στις διατάξεις του νόμου για τις νέες μισθώσεις της επαγγελματικής στέγης, είναι οι ακόλουθες:
• Η
διάρκεια των νέων μισθώσεων καθορίζεται πλέον ελεύθερα από τους
συμβαλλόμενους. Ως ελάχιστο χρονικό διάστημα προστασίας της μίσθωσης
τίθεται η 3ετία, όπως και στις μισθώσεις κατοικιών. Αυτό το ελάχιστο
χρονικό διάστημα της 3ετίας δεσμεύει τόσο τον εκμισθωτή όσο και τον
μισθωτή.
• Η καταγγελία από τον εκμισθωτή ή το μισθωτή, μετά τη λήξη
του συμβατικού τους χρόνου, ή της νόμιμης τριετίας αν έχει συμφωνηθεί
για μικρότερο χρονικό διάστημα, γίνεται εγγράφως και η μίσθωση λύνεται
τρεις (3) μήνες από την κοινοποίησή της.
• Γενικώς, οι νέες
μισθώσεις θα διέπονται από τις γενικές διατάξεις του Αστικού Κώδικα, και
από ό,τι έχει συμφωνηθεί με το μισθωτήριο. Στις νέες μισθώσεις δεν
έχουν εφαρμογή οι παλαιές διατάξεις περί διάρκειας, ιδιόχρησης,
ανοικοδόμησης, αποζημίωσης άυλης εμπορικής αξίας του π.δ. 34/95.
Δεδομένου ότι μετά την εισαγωγή των νέων διατάξεων τα πάντα κρίνονται
από το μισθωτήριο και το περιεχόμενό του, δεν επιτρέπονται λάθη ή
παραλείψεις, διότι ένα ατελές, ασαφές ή ελλιπές μισθωτήριο μπορεί να
τινάξει τόσο μια επένδυση όσο και την ίδια την επιχείρηση στον αέρα.
Συνιστάται στους εμπόρους οι νέες μισθώσεις να έχουν τουλάχιστον
εννεαετή συμβατική διάρκεια για τρεις σοβαρούς λόγους:
1) Για να
υπάρχει δικαίωμα επιστροφής του ΦΠΑ των εργασιών και υλικών ανακαίνισης
και διαμόρφωσης μισθωμένων χώρων. Βάσει του άρθρου 30 παρ. 1 ν.
2859/2000, όπως ισχύει, η επιστροφή του ΦΠΑ σύμφωνα με τον Κώδικα για
τις συγκεκριμένες δαπάνες προϋποθέτει χρήση του ακινήτου για χρονικό
διάστημα τουλάχιστον 9 χρόνων.
2) Για να αποσβεστεί φορολογικά μία
επένδυση με το προβλεπόμενο 20% ετησίως, απαιτούνται τουλάχιστον 5
χρόνια, τα οποία δεν καλύπτονται χρονικά από την τριετία.
3) Για να
μπορεί να χρηματοδοτηθεί η σχετική επένδυση από το ΕΣΠΑ. Σύμφωνα με τον
Οδηγό Προγράμματος για την Ενίσχυση ΜμΕ που δραστηριοποιούνται στους
τομείς Μεταποίησης – Τουρισμού – Εμπορίου – Υπηρεσιών στο πλαίσιο του
ΕΣΠΑ 2007-2013 και συγκεκριμένα στο παράρτημα vii (σελίδα 18 – Κατηγορία
Δαπανών: Εξοπλισμός και εγκαταστάσεις προστασίας περιβάλλοντος και
εξοικονόμησης ενέργειας) αναφέρεται ρητά ότι «οι δαπάνες για κτιριακά
είναι επιλέξιμες εφόσον υπάρχει ιδιοκτησία ή παραχώρηση χρήσης ή μίσθωση
ή νόμιμη σύσταση επικαρπίας επί του ακινήτου για χρονικό διάστημα
τουλάχιστον οκτώ (8) ετών. Η περίοδος της οκταετίας υπολογίζεται από την
ημερομηνία έκδοσης της απόφασης ένταξης της επένδυσης».
Για τις
υφιστάμενες μισθώσεις παραμένει σε ισχύ η 12ετής προστασία της μίσθωσης,
αλλά καταργήθηκε το δικαίωμα της μονομερούς τετραετούς παράτασης στη
16ετία. Παράλληλα, καταργήθηκε η άυλη εμπορική αξία όπως την ξέραμε και
εισήχθη μία μεταβατική διάταξη για καταβολή αποζημίωσης 6 ενοικίων στον
μισθωτή, εάν ο εκμισθωτής καταγγείλει μέχρι 31 Αυγούστου 2014 τη μίσθωση
που έχει λήξει.
Επίσης, γίνεται σύντμηση των προθεσμιών για
καταγγελία λόγω ιδιόχρησης/ανοικοδόμησης σε 9 έως 18 μήνες, αντί 18 έως
30 που ίσχυε ως σήμερα. Οι αποζημιώσεις του μισθωτή ορίζονται σε 8-15
μισθώματα για την ιδιόχρηση, σε 15-20 μισθώματα για την εγκατάσταση στον
ίδιο χώρο όμοιας επιχείρησης και σε 6-9 μισθώματα για ανοικοδόμηση.
Ειδικότερα ισχύουν πλέον τα εξής:
ΝΕΕΣ ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: Η διάρκειά τους καθορίζεται κατ΄ αρχήν ελεύθερα από τους
συμβαλλόμενους. Αν συμφωνηθεί χρόνος μεγαλύτερος από την τριετία, ισχύει
ο μεγαλύτερος, υποχρεωτικά και για τις δύο πλευρές. Αν όμως συμφωνηθεί
μικρότερος από την τριετία, ή δεν συμφωνηθεί συγκεκριμένη διάρκεια
(μίσθωση αορίστου χρόνου), τότε ισχύει η ελάχιστη τριετής διάρκεια που
δεσμεύει και τα δύο μέρη.
ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ δηλαδή τα μέρη έχουν πλέον την
απόλυτη ευχέρεια να διαπραγματεύονται και να συμφωνούν διαφοροποιημένο
χρόνο δέσμευσης για κάθε πλευρά, ανάλογα με τις ανάγκες τους, όχι όμως
μικρότερο από την τριετία. Είναι αυτονόητο ότι κάθε μισθωτής που θέλει
να κάνει μια σοβαρή επένδυση, ενώ θα διεκδικεί για τον εαυτό του μεγάλη
μισθωτική διάρκεια, ο ίδιος θα ζητά να δεσμεύεται για μικρότερο χρόνο,
με minimum πάντοτε την τριετία, ώστε να μπορεί να αποδεσμευθεί σε
περίπτωση δυσμενούς εξέλιξης της επιχείρησής του. Θα είναι δηλαδή
συνήθεις στην πράξη και απόλυτα έγκυρες οι μισθώσεις με μεγάλη συμβατική
διάρκεια υπέρ του μισθωτή, αλλά με δέσμευσή του να παραμείνει στο
μίσθιο μόνον για μια 3ετία.
ΛΥΣΗ-ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ: Οι νέες μισθώσεις θα
μπορεί να λυθούν με νεότερη συμφωνία που αποδεικνύεται με έγγραφο
βέβαιης χρονολογίας. Η καταγγελία τους από τον εκμισθωτή ή το μισθωτή,
μετά τη λήξη του συμβατικού τους χρόνου, ή της νόμιμης τριετίας αν ο
συμβατικός χρόνος είναι μικρότερος, γίνεται εγγράφως και η μίσθωση
λύνεται τρεις (3) μήνες από την κοινοποίησή της.
ΛΟΙΠΟΙ ΟΡΟΙ: Κατά
τα λοιπά οι νέες μισθώσεις θα διέπονται από τις γενικές διατάξεις του
Αστικού Κώδικα, και από τις συμφωνίες που περιλαμβάνονται στο
μισθωτήριο. Στις νέες μισθώσεις δεν έχουν εφαρμογή οι παλαιές διατάξεις
περί διάρκειας, ιδιόχρησης, ανοικοδόμησης, αποζημίωσης άυλης εμπορικής
αξίας κλπ. του π.δ. 34/95.
ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΕΣ ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ:
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: Δεν
θίγεται το δικαίωμα του μισθωτή για 12ετή παραμονή στο μίσθιο, αν η
συμβατική διάρκεια της μίσθωσης είναι μικρότερη, ούτε φυσικά στις
μισθώσεις με μεγαλύτερη συμβατική διάρκεια. Όμως κατά τη λήξη της
12ετίας δεν υφίσταται πλέον υποχρέωση του εκμισθωτή να καταβάλει
αποζημίωση 24 μηνιαίων μισθωμάτων (για την δήθεν «άυλη εμπορική αξία»
του μισθωτή), ούτε και ισχύει πλέον η 4ετής αυτόματη παράταση της
διάρκειάς της.
ΛΥΣΗ-ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ: Οι υπάρχουσες μισθώσεις θα μπορεί να
λυθούν με νεότερη συμφωνία που αποδεικνύεται με έγγραφο βέβαιης
χρονολογίας. Μετά τη λήξη τους οι μισθώσεις αυτές μπορούν να
καταγγελθούν ελεύθερα από τον εκμισθωτή ή το μισθωτή, σύμφωνα με το 609
του Αστικού Κώδικα, δηλαδή, αν πρόκειται για τη συνήθη περίπτωση
μισθώματος που έχει οριστεί να καταβάλλεται κατά μήνα, τουλάχιστον πριν
από 15 ημέρες και ισχύει για το τέλος του ημερολογιακού μήνα. Μονομερής
καταγγελία τους από το μισθωτή γίνεται με τις ως τώρα ισχύουσες
προϋποθέσεις (δηλαδή μετά έτος από την έναρξη, με τρίμηνη προειδοποίηση
και αποζημίωση του εκμισθωτή με ένα μηνιαίο μίσθωμα).
ΠΡΟΘΕΣΜΙΕΣ
-ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΙΔΙΟΧΡΗΣΗ-ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ: Επανέρχονται ουσιαστικά οι
προισχύσασες μέχρι το 1982 διατάξεις, δηλαδή μειώνονται στο μισό, ώστε
να είναι δίκαιη η ρύθμιση και οικονομικά εφικτή η καταβολή τους.
Νέες προθεσμίες: Άσκηση καταγγελίας για ιδιόχρηση/ ανοικοδόμηση μετά 9-18 μήνες, αντί 18-30.
Αποζημιώσεις: Ιδιόχρηση 8-15 μισθώματα, 15-20 για όμοια επιχείρηση. Ανοικοδόμηση 6-9 μισθώματα.
Παραμένουν όμως οι αυστηρότατες συνέπειες σε όσους εκμισθωτές
καταγγείλουν τις μισθώσεις, αλλά μετά αθετήσουν τις νόμιμες δεσμεύσεις
τους!
ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ 6 ΕΝΟΙΚΙΩΝ ΓΙΑ ΑΜΕΣΗ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΟΥΜΕΝΩΝ
ΜΙΣΘΩΣΕΩΝ: Σε κάθε περίπτωση που εκμισθωτής προβεί μέχρι 31.8.2014 σε
καταγγελία μίσθωσης η οποία πρόκειται να λήξει μέχρι την ημερομηνία αυτή
λόγω συμπλήρωσης 12ετίας ή έληξε για τον ίδιο λόγο αλλά δεν έχει
παρέλθει μέχρι 31.8.2014, 9 μήνες από τη λήξη της, ή μίσθωσης που τελεί
υπό την τετραετή παράταση (σύμφωνα με την περίπτωση δ του άρθρου 61 του
π.δ. 34/95), ο εκμισθωτής υποχρεούται να καταβάλει στο μισθωτή ως
αποζημίωση ποσό ίσο με έξη (6) μηνιαία μισθώματα. Η ρύθμιση έχει ως
στόχο της να αποφευχθούν αιφνιδιασμοί των ενοικιαστών που λήγουν οι
μισθώσεις τους και να δοθεί αρκετός χρόνος στις δύο πλευρές να
ενημερωθούν για το νέο καθεστώς και «να τα βρούν» μεταξύ τους, όπως θα
συμβεί στις περισσότερες περιπτώσεις.
ΠΗΓΗ
